Czym jest bezdech i jak go dzielimy?

Zacznijmy od tego, że wyróżniamy trzy typy bezdechu sennego oraz jeden bezdech afektywny. Najczęściej występującym bezdechem jest obturacyjny bezdech senny. To zaburzenie oddechu podczas snu polega na charakterystycznych przerwach pomiędzy poszczególnymi oddechami w czasie snu, które są dłuższe niż 10 sekund. W większości przypadków bezdechy powtarzają się między kilkanaście, a kilkadziesiąt razy w ciągu trwania każdej godziny snu. Za granicę normy występujących bezdechów uważa się między 5, a 10 przypadków w ciągu jednej godziny snu. Z fizjologicznej strony obturacyjny bezdech senny to zamykanie się światła dróg oddechowych na poziomie gardła, które jest spowodowane mniejszym napięciem mięśni i więzadeł gardła w ciągu snu. Takie zamknięcie hamuje dopływ powietrza do dalszych części układu oddechowego m.in. płuc, w efekcie czego w organizmie zachodzi chwilowe niedotlenienie.

Drugim typem jest bezdech centralny, który jest spowodowany uszkodzeniem centralnego układu nerwowego, a dokładnie ośrodka w mózgu odpowiedzialnego za sterowanie oddychaniem. Najczęściej występują one u noworodków, u których nie do końca rozwinął się ośrodek oddechowy. Przyczynami takich uszkodzeń w dorosłym wieku może być m.in. przebyty udar mózgu, guz mózgu lub różnego rodzaju niewydolności krążeniowe.

Ostatnim typem bezdechu sennego jest bezdech mieszany. Jest to połączenie obturacyjnego bezdechu sennego z centralnym, co oznacza, że niedrożność dróg oddechowych jest poprzedzona procesem zachodzącym w ośrodku oddechowym w mózgu.

Bezdech afektywny jest bezdechem, który występuje w stanie pełnej świadomości, a nie snu tak jak w innych przypadkach. Napad bezdechu afektywnego polega na zatrzymaniu oddechu przez bodziec wywołujący u pacjenta strach, obawę lub zdenerwowanie. Taki bezdech najczęściej występuje u dzieci w wieku przedszkolnym.  Bezdech afektywny dzielimy na  bezdech siny, który jest silną reakcją gniewu i złości, może on prowadzić do omdleń i drgawek oraz bezdech blady, który charakteryzuje się nagłym omdleniem spowodowanym zwykle bólem lub strachem.

Wszystko o bezdechu sennym

Bezdech senny – objawy

Myśląc o problemach z oddechem w nocy, od razu przychodzi nam do głowy chrapanie i po części jest to dobre skojarzenie. Głównym objawem bezdechu sennego jest chrapanie. Jest wiele objawów bezdechu sennego, które dzielimy na objawy dzienne i nocne. Do objawów w nocy należą:

  • Bezdech senny jest jedną z najczęstszych przyczyn chrapania zwłaszcza nieregularnego, któremu towarzyszy świszczenie.
  • Problemy z zaśnięciem po wybudzeniu się w nocy. Wybudzenie (mimo że o tym nie wiemy) może być spowodowane niemożnością złapania tchu w ciągu snu. większości pacjentów po takim przerwaniu ciągłości ciężko jest wrócić do snu.
  • Niespokojny sen jest częstym objawem, tak samo, jak chrapanie. Charakteryzuje się on wierceniem w nocy oraz częstymi zmianami pozycji.
  • Nieregularny oddech jest głównym objawem bezdechu sennego, jednakże sam pacjent nie jest w stanie tego stwierdzić bez towarzyszenia mu osoby trzeciej podczas snu.

Do drugiej grupy objawów (dziennych) należą:

  • Ból głowy zaraz po obudzeniu – wynika to przede wszystkim z niedotlenienia oraz płytkiego snu
  • Ciągłe uczucie zmęczenia niezależnie od ilości przespanych godzin. Dzieje się tak, ponieważ mózg nie ma, kiedy się zregenerować.
  • Problemy z pamięcią i koncentracją. Płytki sen w nocy nie pozwala na regenerację i przekazanie informacji z pamięci krótkotrwałej do trwałej, przez co wiele cennych informacji, terminów, czy innych anegdot po prostu nam umyka.
  • Suchość w ustach po przebudzeniu jest jednym z objawów, ponieważ podczas snu, gdy przez chwilę organizm nie ma dostępu do powietrza, automatycznie otwieramy usta i pobieramy wdech w momencie kiedy istnieje taka możliwość. Ponadto, podczas chrapania, które jest charakterystyczne dla bezdechu sennego większość osób otwiera usta, przez co się wysuszają.
  • Zaburzenia erekcji są często spowodowane bezdechem sennym. Jest to spowodowane faktem, iż gdy mężczyzna jest niewyspany, jego poziom podatności na stres znacznie rośnie, a stres jest powodem impotencji.

   Jeżeli pacjent posiada którykolwiek z tych objawów, powinniśmy przemyśleć rozpatrywanie jego przypadku pod kątem diagnostyki w stronę bezdechu sennego.

Leczenie bezdechu sennego

Jak diagnozuje się obturacyjny bezdech senny?

Istnieje kilka metod diagnostycznych stosowanych do wykrywania problemu, jakim jest bezdech senny. W zależności od decyzji lekarza specjalisty diagnoza opiera się na wywiadzie z pacjentem oraz z członkiem rodziny – najczęściej partnerem, z którym śpi pacjent. Po przeprowadzonym wywiadzie wykonuje się jedno lub kilka badań w kierunku bezdechu sennego w zależności od potrzeb. Badaniami, które są robione na tej drodze diagnostycznej to m.in. polisomnografia, elektroencefalografia i elektrookulogram oraz dodatkowe badania ogólne takie jak morfologia krwi, spirometria, pomiar masy ciała i ciśnienia tętniczego krwi.

Polisomnografia to badanie mające na celu wykrycie różnego rodzaju nieprawidłowości zachodzących podczas snu. Badanie określa parametry takie jak wzorzec oddychania, czynność (rytm) serca oraz dotlenienie krwi. Taka kontrola jest najczęściej stosowana przy diagnozowaniu bezdechu sennego.

Elektroencefalografia znana nam bardziej jako EEG, czyli badanie czynności zachodzących w mózgu. EEG zazwyczaj wykonywane jest podczas snu, by zaobserwować, jaki fale zachodzą w mózgu w trakcie poszczególnych faz snu. Badanie EEG wykonywane w pełni świadomości (nie we śnie) może pokazać reakcje mózgu człowieka na bodźce np. słuchowe lub wzrokowe.

Elektrookulogram inaczej EOG to badanie diagnostyczne pokazujące ruch gałek ocznych w momencie ich spoczynku, czyli z zamkniętymi oczami, gdy do oczu nie dochodzi tyle bodźców. Musimy pamiętać, że w gałkach ocznych znajduje się 70% receptorów nerwowych. Nasze oczy pracując cały czas odpoczywają, tak naprawdę tylko wtedy, gdy zamykamy oczy.

Leczenie bezdechu sennego

Jest wiele metod leczenia bezdechu sennego. Zazwyczaj są one początkowo określane jako leczenie chrapania, które może mieć różne powody. Leczenie należy zacząć od ogólnych zmian złych nawyków. Czynników, które wpływają na jakość oddechu podczas naszego snu  jest wiele. Należą do nich m.in.:

  • Otyłość – zarówno otyłość, jak i duża nadwaga powodują bezdech senny. Redukcja masy ciała często pozwala na uporanie się z tą dolegliwością bez leczenia aparaturą medyczną lub medykamentami.
  • Różnego rodzaju używki – alkohol i papierosy, które są częstymi nałogami u pacjentów zaburzają jakość oddechu oraz snu. odstawienie używek pozwala na sprawdzenie z czego wynika problem, oraz czy zaprzestanie ich stosowania zniwelowało problem.
  • Wypróbowanie snu w innej pozycji niż zazwyczaj – dużo osób śpiących na co dzień na brzuchu lub plecach zmieniając pozycję na spanie na boku przestaje mieć w nocy problemy z bezdechem sennym.
  • Leczenie alergii lub przewlekłego nieżytu nosa – problemy z katarem i zatkanymi zatokami powiększają problem bezdechu sennego, dlatego porada laryngologiczna i alergologiczna bywa niezbędna do leczenia chrapania
  • Regularny rytm dobowy – regularne pory rozpoczynania i kończenia snu pomagają w zachowaniu dobrej jakości oddechu oraz przejścia w fazę głębokiego snu.

Najpopularniejszą, a zarazem najskuteczniejszą metodą leczenia bezdechu sennego jest aparat CPAP. Jest to aparatura medyczna, którą osoba cierpiąca na bezdech senny umieszcza obok łóżka. Aparat pompuje powietrze do maski zakładanej na twarz pacjenta na czas snu. urządzenie przez cały czas snu dostarcza śpiącemu powietrze pod stałym ciśnieniem. Taki zabieg wspomaga oddychanie podczas snu i eliminuje problem bezdechu sennego. Aparat działa, dzięki utrzymywaniu dróg oddechowych pacjenta cały czas otwartych poprzez nieustanne dostarczanie powietrza.

Wyeliminowanie powodów bezdechu sennego oraz jego leczenie za pomocą aparatu CPAP pozwala na dużo większy komfort snu. Zmiany są zauważalne dla pacjenta niemalże od razu. Osoba, która do tej pory cierpiała na bezdech zaczyna spać dużo spokojniej, organizm ma szansę na zregenerowanie sił na kolejny dzień, dzięki czemu różnica w samopoczuciu jest diametralna. Należy pamiętać, że wyeliminowanie bezdechu sennego nie jest jednorazowe. Jeżeli zmieniając, któryś z czynników powodujących bezdech senny i zauważymy poprawę w jakości snu i oddechu to nie powinniśmy już wracać do tych złych nawyków.

Bezdech senny jest schorzeniem, którego nie należy bagatelizować. Z czasem może się od stać przyczyną wielu chorób zarówno układu oddechowego, jak i układu krążenia, a nawet problemów z układem nerwowym. Jeżeli chociażby podejrzewamy u siebie tę przypadłość należy udać się do specjalisty w celu diagnostyki i ewentualnego leczenia.