Oddychanie to proces zależny od prawidłowego funkcjonowania ośrodka oddechowego zlokalizowanego w rdzeniu przedłużonym. Dzięki niemu możliwe jest usunięcie z organizmu dwutlenku węgla i pobranie tlenu, potrzebnego do wytworzenia energii. Zaburzenia oddychania to szerokie pojęcie, które ma wiele przyczyn i objawia się na różne sposoby. Mogą one polegać na zmianie częstości oddechów, ich spłyceniu, bądź pogłębieniu, albo na zaburzeniu ruchów klatki piersiowej.

Co to są zaburzenia oddychania?

Najprostsza definicja zaburzeń oddychania to wszystkie odstępstwa od prawidłowej pracy układu oddechowego i krwionośnego, ponieważ układy te są one ze sobą bardzo ściśle związane. Zarówno prawidłowa praca płuc, jak i serca wpływa na odpowiednie dotlenienie całego organizmu. W ciągu jednej minuty zdrowy człowiek powinien wykonać od 12 do 17 oddechów w spoczynku. Wszelkie odbiegnięcia od tej normy są klasyfikowane jako zaburzenia. Tak samo ma się sytuacja, biorąc pod uwagę tor oddychania, który u kobiet jest piersiowy, a u mężczyzn brzuszny. W pierwszym przypadku to mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne uczestniczą w czynnym akcie wdechu, a w drugim bierze w nim udział przepona. Jeżeli jest inaczej, może to prowadzić do szeregu powikłań i stanów niebezpiecznych dla zdrowia.

Co to jest oddech Cheyne'a-Stokesa?

Jest to oddech periodyczny, który charakteryzuje się tym, że w jego trakcie występują bezdechy trwające nawet kilkanaście sekund. Następnie po nich pojawia się coraz szybszy i głębszy oddech, który po osiągnięciu swojego maksimum zwalnia i staje się mniej głęboki. Epizody te powtarzają się cyklicznie i związane są z zaburzeniami w funkcjonowaniu ośrodka oddechowego. Trwają one nawet do 2 minut i przeważnie występują podczas snu.

Jakie zauważa się objawy?

Pacjenci, którzy cierpią na oddychanie okresowe, czyli oddech Cheyne'a-Stokesa odczuwają objawy, które wskazują na problemy z układem oddechowym i niedostateczne dotlenienie głębszych partii tkanek. W ciągu dnia nie są w stanie prawidłowo funkcjonować, są senni i zmęczeni, a jest to wynikiem złej jakości snu. W pozycji leżącej występuje u nich duszność, a w nocy może dochodzić do napadowego kaszlu, który zakłóca głęboki sen.

sklapVitalaire.pl - aparat CPAP na bezdech senny

Jakie są przyczyny oddychania periodycznego?

Nie ma jasnej odpowiedzi na to pytanie, ze względu na to, że mechanizm powstawania zaburzeń nie został jeszcze do końca wyjaśniony. Oddychanie typu Cheyne'a-Stoksesa może być wynikiem zakłócenia pracy układu oddechowego, krwionośnego i nerwowego. Ośrodek oddechowy, wrażliwy na stężenie dwutlenku węgla we krwi, może być powiązany z tą dolegliwością. Regulacja oddechów odbywa się na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Jeżeli stężenie rośnie (a dzieje się tak w przypadku bezdechu) to część rdzenia przedłużonego, w której znajduje się ośrodek, zostaje pobudzona, czego konsekwencja są szybsze i głębsze oddechy. W efekcie tego poziom dwutlenku węgla spada, a to prowadzi do zmniejszenia aktywności ośrodka oddechowego, spadku częstotliwości oddechów i powtórzenia cyklu na nowo. Oddech Cheyne-Stokesa może mieć też związek z zaburzeniami homeostazy w równowadze kwasowo-zasadowej. Wahania w poziomie tlenu i dwutlenku węgla we krwi przekładają się na różnice w utrzymywaniu optymalnego pH.

U kogo może wystąpić oddech Cheyne'a-Stokesa?

Istnieje wiele czynników, które mogą predysponować do wystąpienia zaburzeń w oddychaniu, ryzyko zwiększa się wraz z wiekiem. Nawet połowa osób cierpiących na ciężką niewydolność serca może mieć problemy z oddechem periodycznym. Dodatkowo migotanie przedsionków, choroby neurologiczne oraz obniżone ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla we krwi mogą sprzyjać wystąpieniu oddechu Cheyne-Stokesa. Obecny jest on też w zespole bezdechu sennego i właśnie ze względu na to, że zdecydowana większość przypadków zdarza się podczas snu, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że spora część osób wciąż nie ma zdiagnozowanej tej przypadłości.

Jak wygląda diagnostyka oddechu Cheyne-Stokesa?

Prawidłowe zdiagnozowanie pacjentów nie należy do łatwych zadań. Objawy mogą występować w ciągu dnia, jednak w przeważającej większości przypadków obserwuje się je podczas snu. Jeżeli zaobserwuje się duszności, kaszel lub osłabienie w ciągu dnia, powinno skonsultować się z lekarzem, który postawi diagnozę i wdroży odpowiednie leczenie. Jedną z metod diagnostycznych jest badanie snu, czyli polismonografia - często stosowana podczas rozpoznania tej choroby. W diagnozowaniu można też użyć aparatów CPAP, jednak w tym przypadku należy skonsultować wyniki ze specjalistą. Ze względu na występujące trudności w postawieniu prawidłowej diagnozy, każdy niepokojące objaw należy dokładnie opisać lekarzowi.

Jakie są metody leczenia?

Leczenie oddechu Cheyne-Stokesa, podobnie jak diagnozowanie, jest skomplikowanym procesem. To od lekarza prowadzącego zależy wybór odpowiedniej, dostosowanej do pacjenta terapii. W większości przypadków jest ona połączeniem kilku, a nawet wszystkich dostępnych opcji. Można zastosować preparaty farmaceutyczne, tlenoterapię lub terapię CPAP. Często też decyduje się na operację zastawki serca, czy zastosowanie rozrusznika - czyli działanie u podstawy problemów. Niekiedy jedynym wyjściem jest transplantacja mięśnia sercowego - w zależności od rozległości zmian i zaawansowania choroby. Wszystko to ma zwiększać komfort życia i bezpieczeństwo pacjenta.

Sklep Vitalaire - maska CPAP na bezdech senny

Co to jest aparat CPAP? 

Metoda Continuous Positive Airway Pressure polega na tym, że w drogach oddechowych utrzymywane jest ciągłe dodatnie ciśnienie. Znajduje to swoje zastosowanie zwłaszcza podczas snu, nie tylko u pacjentów z oddechem Cheyne-Stokesa, ale też cierpiących na obturacyjny bezdech senny, albo chrapiących. Aparat jest bardzo łatwy w obsłudze, może być bezpiecznie stosowany w warunkach domowych, a jego użycie jest bezbolesne i nieinwazyjne. Utrzymuje on drożność dróg oddechowych podczas snu, dzięki czemu zapewnia odpowiednie natlenienie tkanek oraz regenerację całego organizmu. Dzięki temu pacjenci budzą się wypoczęci i nie odczuwają senności oraz zmęczenia w ciągu dnia, ponieważ w nocy nie dochodziło do niedotlenienia tkanek. Jest to jedna z najskuteczniejszych metod leczenia obturacyjnego bezdechu sennego, musi być natomiast systematycznie stosowana.

Jak działa aparat?

Działa on poprzez pompowanie powietrza pod odpowiednim ciśnieniem do dróg oddechowych, dzięki czemu tkanki miękkie nie mogą się zapadać i nie może dojść do niedrożności. Tlen znajdujący się w atmosferze może więc bez dodatkowych oporów dotrzeć do pęcherzyków płucnych, a dwutlenek węgla może być odprowadzony na zewnątrz. Prawidłowa wymiana gazowa stymuluje ośrodek odpowiedzialny za rytmiczność oddechów do fizjologicznego działania. Aparat CPAP ma nieskomplikowaną budowę ułatwiającą jego używanie. Składa się z pompy wytwarzającej powietrze, przewodu i maski do założenia na twarz.

Jak zdiagnozować oddech Cheyne-Stokesa przy pomocy aparatu CPAP?

Aparaty CPAP pozwalają na zdiagnozowanie choroby, jednak zawsze należy skonsultować otrzymany wynik z lekarzem specjalistą. To on powinien zinterpretować rezultat badania i podjąć odpowiednie kroki. Nie jest to idealna metoda diagnostyczna, ze względu na to, że pojawienie się wyniku 1-2% nie świadczy o występowaniu oddechów Cheyna-Stokesa. Ma to raczej związek z zapadaniem się dróg oddechowych podczas leżenia na plecach. Dopiero po otrzymaniu 4% i powyżej, należy skonsultować się z lekarzem, który przeanalizuje cały zapis.

Sklep Vitalaire - maski i aparaty CPAP

Czy można zapobiec wystąpieniu oddechów Cheyne-Stokesa?

Profilaktyka wystąpienia tego schorzenia jest możliwa i w głównej mierze opiera się na zapobieganiu czynnikom wywołującym zaburzenie. Przeciwdziałanie chorobom, takim jak niewydolność serca może zminimalizować ryzyko wystąpienia oddechów Cheyne-Stokesa w przyszłości. Poprzez prowadzenie zdrowego trybu życia, dostarczanie odpowiedniej dawki ruchu w ciągu dnia oraz przestrzeganie zbilansowanej diety można zminimalizować ryzyko wystąpienia zawału, co również pośrednio zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń. Metale ciężkie oraz inne toksyny mogą prowadzić do encefalopatii, a ta z kolei do rozwinięcia się schorzenia.

Jakie jest rokowanie?

Oddychanie Cheyne-Stokesa bardzo często występuje w towarzystwie innych ciężkich schorzeń, dlatego jest to bardzo poważna dolegliwość, której nie można bagatelizować. Jak podają źródła, śmiertelność u pacjentów cierpiących na to zaburzenie może być wyższa, jednak wynika to z faktu, że przeważnie zawsze towarzyszy mu już w określonym stopniu rozwinięta niewydolność serca. Zaburzenia oddechowe jeszcze bardziej obciążają mięsień sercowy, prowadząc do jego stopniowej niewydolności i coraz poważniejszych zaburzeń ogólnoustrojowych. Nie jest jednak powiedziane, że zawsze musi dochodzić do takiego scenariusza. Oddechy Cheyne-Stokesa występują również u osób w lepszej kondycji zdrowotnej, a nawet w chorobie wysokościowej i rokowanie w takim wypadku może być lepsze. Nie można natomiast zapominać, że zawsze jest to bardzo poważny stan, którego pod żadnym pozorem nie można bagatelizować.