Sen i marzenia senne są niezwykle istotne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu w ciągu dnia. Dobra higiena snu jest kluczowa w zachowaniu dobrej kondycji fizycznej i psychicznej. Jednym ze zjawisk znacząco obniżających jakość snu jest paraliż senny.

Paraliż przysenny, zwany też porażeniem przysennym, to powszechne zaburzenie snu. Polega na porażeniu mięśni przy jednoczesnym zachowaniu świadomości. Porażenie przysenne ma miejsce w stanie częściowego przebudzania. Odzyskuje się świadomość, jednak ciało pozostaje sparaliżowane i bezwładne.

Badania dowodzą, że nawet połowa populacji przynajmniej raz w życiu doświadczyła epizodu paraliżu sennego. Paraliż senny w większości przypadków jest niegroźny dla zdrowia i życia osób, które go doświadczają, chociaż niekorzystnie wpływa na psychikę. Co to jest, jak leczyć i jakie są przyczyny paraliżu sennego?

Jak rozpoznać paraliż senny? - Objawy paraliż senny

Jak wygląda paraliż senny? Jakiekolwiek poruszanie się pozostaje niemożliwe, ale jednocześnie zachowuje się pełną świadomość. Odczuwa się strach i przyspieszony rytm serca. Stan paraliżu sennego może trwać nawet do kilkunastu minut. Chociaż mózg odbiera bodźce z zewnątrz, to nie jest w stanie wprawić ciała w ruch. Zazwyczaj ustępuje samoistnie. Porażenie przysenne na ogół nie jest groźnym zjawiskiem i jest związany z fazą snu REM - występuje w momencie zasypiania lub przechodzenia ze snu do stanu czuwania. Paraliż senny może wystąpić także podczas zasypiania, gdy nie doszło jeszcze do pełnej utraty świadomości.

Katapleksja, czyli nagła i niekontrolowana utrata napięcia mięśni przy jednoczesnym zachowaniu świadomości to nie jest jedyny objaw paraliżu sennego. Istnieją także dodatkowe, różnorodne doznania psychiczne, takie jak dzwonienie w uszach, uczucie spadania, przyspieszone bicie serca, silny lęk, strach i stres.

Porażenie przysenne może i nie stanowi zagrożenia dla osoby doświadczającej, ale jest wyjątkowo nieprzyjemne. Mocno stymuluje psychikę, przez co jest w stanie doprowadzić do ataków paniki i wywołać zaburzenia lękowe. Liczne relacje osób, które przeżyły paraliż przysenny wskazują na nieprzyjemne uczucie nacisku na klatkę piersiową i wyczuwalną obecność innego bytu. Paraliżowi sennemu niekiedy może towarzyszyć kołatanie serca. Czasem pojawiają się omamy wzrokowe, słuchowe i dotykowe, a także wrażenie przygniecenia ciała.

zaburzenia snu - paraliż senny

Paraliż przysenny - halucynacje

Szacuje się, że aż 75% epizodów porażenia przysennego obejmuje halucynacje. Mogą przyjmować różną formę - dotykową, czuciową lub słuchową. Takie halucynacje znacząco różnią się od standardowych snów. Tak, jak w przypadku atonii (zmniejszenie lub brak możliwości do skurczu mięśni), mogą wystąpić podczas zasypiania - wówczas mówi się o halucynacjach hipnagogicznych - lub budzenia się. Podczas wybudzania doświadczamy halucynacji hipnopompicznych.

Halucynacje związane z paraliżem przysennym da się podzielić na trzy kategorie:

  • postrzeganie obecności niebezpiecznej osoby w pomieszczeniu,

  • halucynacje związane z uciskiem klatki piersiowej, wywołujące uczucie duszenia się,

  • halucynacje przedsionkowo-motoryczne (uczucie latania, spadania)

Co to jest paraliż senny? - blog o bezdechu sennym sklepu vitalaire

Fazy snu - co powinieneś wiedzieć?

Sen da się podzielić na dwie, główne fazy - fazę NREM oraz REM. Faza RNEM to sen wolnofalowy, czyli sen o wolnych ruchach gałek ocznych. Faza NREM to inaczej sen głęboki. Faza snu REM to faza snu szybkich ruchów gałek ocznych. To właśnie w tej fazie doświadczamy snów i marzeń sennych. Ciało jest sparaliżowane, ale też wyłącza się świadomość. To mechanizm, który chroni organizm przed wyrządzeniem sobie przypadkowej krzywdy w czasie snu. Zjawisko to wiąże się z porażeniem mięśni wskutek zahamowania neuronów w rdzeniu kręgowym, które odpowiadają za utrzymywanie napięcia mięśniowego.

Człowiek, który śni, nie porusza się. Jest to spowodowane całkowitym rozluźnieniem mięśni. Sen rozpoczyna się od fazy NREM, która trwa od 80 do 100 minut. Faza REM trwa około 15 minut i następuje zaraz po RNEM. U dorosłych osób ten cykl powtarza się kilkukrotnie w ciągu nocy. Im dłuższy sen, tym bardziej zmienna długość faz snu - spada długość snu głębokiego, a wzrasta długość fazy REM. Przed rozpoczęciem procesu wybudzania faza REM trwa około 40 minut.

Obie fazy snu są bardzo ważne w wysypianiu się. Zapotrzebowanie na sen jest zależne od wieku i aktywności. Młodsze osoby potrzebują więcej snu niż osoby dorosłe i starsze.

Zaburzenia snu - bezdech senny - leczenie za pomocą aparatu CPAP

Paraliż senny działa niekorzystnie na psychikę

Paraliż przysenny wzbudza zarówno ciekawość, jak i niepokój. Uważa się, że częściej cierpią na niego osoby z zaburzeniami lękowymi. W Internecie znajduje się mnóstwo zapytań o to, co oznacza paraliż senny i jak go zwalczać.

Częste doświadczanie porażenia przysennego może nieść za sobą nieprzyjemne skutki emocjonalne, a nawet doprowadzić do chronicznej bezsenności. Potrafi doprowadzić do strachu przed zasypianiem i u sporej grupy ludzi pozostawia traumatyczne wspomnienia.

Wiele osób zastanawia się, czy halucynacje, których wówczas doświadczają, nie są prawdziwe. Przewidzenia są wyjątkowo realne i przerażające, a co gorsza - towarzyszą im doznania fizyczne. Osoba, która doświadcza paraliżu sennego gwałtownie wybudza się ze snu i jest przekonana, że ktoś lub coś uciska jej klatkę piersiową i dusi, przy tym unieruchamiając ciało.

Paraliż senny jest przyczyną wielu opowieści o bytach z innego świata i demonach, które odwiedzały ludzi w trakcie snu - osoba, która go doświadcza odnosi wrażenie, że jest w pełni świadoma, jednak nie może uciec przed swoim oprawcą. W przeszłości paraliż senny przedstawiano w postaci diabła siedzącego na klatce piersiowej śpiącej osoby.

Porażenie senne - co to jest?

Jakie są przyczyny paraliżu sennego?

Mimo, że zjawisko paraliżu sennego znane jest ludzkości od wieków, wciąż jest stosunkowo słabo poznane. Nie została ustalona jedna, konkretna przyczyna paraliżu sennego. Jednak istnieje szereg czynników, które istotnie zwiększają ryzyko wystąpienia tego zjawiska. Paraliż senny jest charakterystyczny u osób, które mają problem z higieną snu i często jest skorelowany z bezdechem sennym. Zjawisko paraliżu sennego może być wywoływane przez różne powody.

Do czynników zwiększających pojawienie się paraliżu sennego można zaliczyć:

  • zasypianie o późnych godzinach

  • nieregularny tryb życia

  • nieregularny rytm snu

  • nadciśnienie tętnicze

  • bezdech senny

  • silny stres

  • napięcie emocjonalne

  • zaburzenia psychiczne (w tym zaburzenia lękowe)

  • uzależnienie od substancji psychoaktywnych (wliczając alkohol i narkotyki)

  • stosowanie leków nasennych

  • częsta zmiana stref czasowych

Zgodnie z najnowszymi badaniami, naukowcy są w stanie podać możliwy mechanizm powstawania paraliżów przysennych. Zaburzenie snu jest skorelowane z zaburzeniem w wydzielaniu neurotransmiterów krążących w mózgu - glicyny i GABA. Zakłada się również, że paraliż przysenny jest spowodowany przez zaburzenia aktywności konkretnych neuronów - REM-on i REM-off. To właśnie te neurony uwalniają glicynę i GABA do mózgu. W pewnym stopniu może być związany z predyspozycjami genetycznymi.

Źródła tego zjawiska upatruje się również w zaburzeniach immunologicznych. Paraliż przysenny niekiedy towarzyszy narkolepsji. Zgodnie z badaniami, nawet 50% osób dotkniętych narkolepsją boryka się z regularnym, nawracającym paraliżem sennym. Narkolepsja jest leczona za pomocą odpowiedniej farmakologii.

Interesujący jest fakt, że to zaburzenie najczęściej występuje u młodych dorosłych. Chociaż jest niegroźny dla zdrowia nie należy go bagatelizować. To zjawisko może nawracać i pojawiać się z niepokojącą częstotliwością. Wówczas należy skontaktować się ze specjalistą - paraliż senny bywa mylony z napadami padaczki oraz bezdechem sennym. Bezdech senny może zagrażać zdrowiu i życiu człowieka.

Jeżeli często odczuwasz u siebie niepokojące dolegliwości, koniecznie udaj się do neurologa. Czy możliwe jest, aby wyleczyć paraliż senny?

Leczenie bezdechu sennego - ma wpływ na paraliż senny

Czy da się wyleczyć paraliż senny?

Wiele osób zastanawia się, jak leczyć paraliż senny. Porażenie senne bywa na tyle traumatyczne, że sporą grupę osób kieruje bezpośrednio do lekarza, w celu podjęcia skutecznej terapii.

Porażenie przysenne nie jest traktowane jak jednostka chorobowa i z tego powodu nie ma na nie konkretnego leku ani nie ma możliwości zastosowania innej farmakologii w jego leczeniu. Aby wyeliminować bezdech, należy usunąć jego przyczyny, czyli zadbać o higienę snu.

Należy mieć na uwadze odpowiednio długi sen o stałych porach, dobrej cyrkulacji powietrza w sypialni i nie zajadaniu się na noc. Zjadanie dużej ilości pokarmu przed snem wpływa stymulująco na organizm i wprowadza go w stan pobudzenia, poprzez podniesiony poziom cukru, co nie sprzyja nocnej regeneracji. Za kluczowy uznaje się fakt, że bezdech senny powinien zostać całkowicie wyeliminowany.

W sklepie VitalAire oferujemy program opieki WIEM, polegający na skutecznym leczeniu bezdechu sennego. Do terapii bezdechu stosuje się maski ustno-nosowe, podnosowe, lub full face. Ułatwiają oddychanie, co znacząco poprawia komfort snu.

W ofercie sklepu znajdują się także wyjątkowo ciche aparaty z funkcją ulgi oddechowej. Nie zakłócają snu hałasem, przynoszą ulgę, a także posiadają funkcje generowania raportów o bezdechu centralnym z zamkniętymi drogami oddechowymi. Stosuje się w nich wskaźniki DSI - czyli wskaźniki snu głębokiego. Pozwalają stwierdzić, czy cel leczenia, czyli osiągnięcie dobrego snu, został osiągnięty.

W sytuacji nawracającego paraliżu sennego należy zgłosić się do neurologa, a najlepiej do poradni leczenia zaburzeń snu. Niezbędne jest przeprowadzenie badań EEG, w celu wykluczenia lub potwierdzenia padaczki.

Istotne jest także oddzielenie paraliżu sennego od bezdechu, który wiąże się z ustaniem wentylacji płuc i mniejszą ilością tlenu we krwi.

Aby uniknąć paraliżu sennego w przyszłości, warto wdrożyć kompleksową terapię medytacyjno-relaksacyjną. Ten zabieg pozwoli na obniżenie poziomu stresu, wyciszy ciało i umysł, a także znacząco poprawi higienę snu.

Leczenie bezdechu sennego

Jak postępować podczas epizodu paraliżu przysennego?

Chociaż paraliż senny jest niegroźny dla zdrowia i życia, jest wysoce nieprzyjemny i stresujący. Warto jest wiedzieć w jaki sposób przerwać stan porażenia, aby nie dopuszczać do dalszego rozwoju zaburzeń snu. W czasie paraliżu przysennego jedyna grupa mięśni, nad którymi ma się kontrolę to mięśnie oddechowe i mięśnie gałek ocznych.

Dzięki temu wykonywanie zamierzonych, szybkich i gwałtownych wdechów i wydechów, może ułatwić wybudzenie się. Dodatkowo pomocne są gwałtowne ruchy gałkami ocznymi lub próba poruszenia kończynami - wówczas wysyła się do mózgu informację, że już się obudziło, co zwiększa szansę na ustąpienie paraliżu przysennego.

Należy zachować spokój, chociaż może być to trudne. Pomocne jest także wykonywanie głębokich wdechów i wydechów, aby się wyciszyć.

Jak wywołać paraliż senny?

Porażenie występuje w fazie REM - fazie fizjologicznego porażenia mięśni, z wyłączeniem mięśni oddechowych i gałek ocznych. Paraliż senny, chociaż dla wielu nieprzyjemny, dla pewnej grupy ludzi stanowi ciekawostkę. Ta grupa świadomie chce mieć paraliż senny i decyduje się na podjęcie działań, które do tego doprowadzą. Ich motywacją jest chęć opanowania tego zjawiska - miałoby to pomóc w kontroli nad snem i kreowaniu wizji sennych na własną rękę.

Aby doświadczyć paraliżu, należy położyć się w wygodnym miejscu w stanie zrelaksowania. Nie wolno wykonywać żadnych ruchów. Należy poczekać na halucynacje hipnagogiczne, które przyjmują formę obrazków i historyjek.

Zaraz po hipnagogach przychodzą drgania całego ciała oraz wrażenia słuchowe. Co nie jest łatwym zadaniem - należy utrzymać ten stan jak najdłużej, starając się nie zasnąć. To jest moment, w którym hipnagogi przechodzą w stan całkowitego paraliżu.

Ta technika działa tylko podczas dużej senności - inaczej jest nieefektywna. Praktycy zauważają, że wraz z większym doświadczeniem, paraliż nocny zaczyna być przyjemnym zjawiskiem.