Zaburzenia snu

Zaburzenia snu dotyczą zarówno nieprawidłowego czasu jego trwania, jak i niepożądanych zachowań pojawiających się w jego trakcie. To poważny problem kliniczny, który wpływa negatywnie na codzienne funkcjonowanie osoby chorej, czasem nie pozwalając jej na prowadzenie normalnej aktywności w ciągu dnia.

Dlaczego sen jest tak istotny dla człowieka?

Według statystyk nawet 30 procent społeczeństwa cierpi z powodu zaburzeń snu, ponadto nie zawsze są one leczone. Kłopoty z zasypianiem trwające długi czas i częste wybudzanie się w nocy doprowadzają do tego, że człowiek w ciągu dnia czuje się niewyspany i zmęczony. Brak snu prowadzi także do innych poważnych skutków zdrowotnych. Spokojny i długi sen pozwala na pełną regenerację komórek i systemu odpowiadającego za przemianę materii. Zwiększają się procesy budulcowe, mięśnie zyskują sporą ilość krwi, ponadto produkowane są białe czy też dochodzi do wytwarzania pewnych hormonów. Wypoczynek jest niezmiernie ważny zwłaszcza dla struktur układu nerwowego, gdyż w mózgu zachodzi proces konsolidacji pamięci, więc utrwalania wszystkich nauczonych rzeczy czy też wydarzeń.

Po paru nieprzespanych nocach odczuwa się silne zmęczenie, dochodzi do zaburzeń pamięci i koncentracji, ponadto spada kondycja fizyczna i psychiczna. Stan ten jest szczególnie niebezpieczny podczas jazdy samochodem, ponieważ zwiększa się prawdopodobieństwo wypadku. Osoby cierpiące na bezsenność skarżą się często na obniżoną odporność organizm, przez co chorują one częściej aniżeli osoby, których sen jest efektywny. Zwiększa się u nich także ryzyko umieralności na udary mózgu oraz zawały serce i rozwój zaburzeń psychicznych jak na przykład depresja.

Skep Vitalaire - tlenoterapia na bezdech senny

Zaburzenia snu- rodzaje

Stwierdza się kilka klasyfikacji zaburzeń snu. W naszych kraju obowiązuje klasyfikacja wg ICD-10. Wymienia się w niej dwa rodzaje zaburzeń snu:

  • organiczne zaburzenia snu- należą do objawów innej choroby psychicznej albo somatycznej (narkolepsja, katalepsja, zaburzenia w rozpoczęciu oraz trwaniu snu, bezdech senny)
  • nieorganiczne zaburzenia snu- a więc odrębna przypadłość, za którą stoją czynniki emocjonalne (somnambulizm, bezsenność nieorganiczna, koszmary nocne, lęki nocne)

Jednostki chorobowe dzielą się także na pierwotne oraz wtórne. Zaburzenia wtórne występują w innych chorobach psychicznym czy somatycznym, albo stanowią następstwo stosowanych wcześniej leków czy używek. Zaburzenia pierwotne można podzielić na dyssomnie oraz parasomnie. Dyssomnie to zaburzenia obejmującą niewłaściwą ilość czy jakość snu. Sen może więc być zbyt krótki (bezsenność) albo za długi (hipersomnia). Jego przebieg może być także nieodpowiedni (zaburzenia rytmu, snu, czuwania, narkolepsja).

Do dyssomni zalicza się:

  • hipersomnia- sen trwający powyżej 9 godzin albo nadmierna senność w ciągu dnia, pomimo niezaburzonego snu. Jest to częsty objaw przyjmowania sporych ilości leków psychotropowych, alkoholu, ale też depresji.
  • bezsenność- stwierdza się ją jeśli dana osoba nie może zasnąć czy też utrzymać snu przez minimum 3 noce w ciągu tygodnia. Jeśli bezsenność trwa więcej niż miesiąc, wówczas określa się ją mianem przewlekłej. Do przyczyn bezsenności zalicza się przede wszystkim zaburzenia oraz choroby psychiczne (depresja, stany lękowe). Przypadłość ta jest czasem następstwem zespołu niespokojnych nóg.
  • narkolepsja- choroba ta może objawiać się w różny sposób. W jej rozwoju chory może cierpieć na napady senności (nagłe zaśnięcie w niepożądanym momencie, katapleksje (nagły spadek napięcia mięśniowego co skutkuje upadkiem), paraliż przysenny (uczucie paraliżu ciała przy zachowaniu świadomości), omamy senne (realistyczne obrazy podczas snu).
  • zaburzenia rytmu snu oraz czuwania (brak zgodności pomiędzy własnym rytmem snu a wymogami otoczenia)

O parasomni mówi się, kiedy czas trwania snu jest odpowiedni, aczkolwiek podczas jego trwania pojawiają się nie chciane zachowania (koszmary, paraliż nasenny, lunatykowanie krzyki, płacze, machanie rękami). Do parasomni zalicza się:

  • upojenie przysenne- dezorientacja tuż po obudzeniu się, podczas której chory niema kontaktu z otoczeniem, może mieć gwałtowne ruchy, bełkotać.
  • lunatyzm- chora osoba chodzi podczas snu, siada, wykonuje czasem różne czynności, nie mając tego świadomości.
  • koszmary senne- realistyczne koszmary wywołują silny lęk
  • lęki nocne- strach prowadzący do budzenia, objawiający się płaczem, krzykiem, czasem agresywnym zachowaniem

Sklep Vitalaire - bezdech senny i chrapanie

Objawy braku snu

  • zaburzenia koncentracji i pamięci
  • zmienny nastrój, a także jego obniżenie (uczucie zmęczenia, zanik energii, drażliwość, męczliwość).
  • niemożność zaśnięcia również podczas odczuwania znacznego zmęczenia.
  • napady senności podczas dnia, które są oznaką zbyt małej ilości snu czy też jego niskiej jakości w ciągu nocy.
  • niskiej jakości sen nie pozwalający organizmowi na pełny wypoczynek i regenerację.
  • trudności w zasypianiu oraz utrzymywaniu snu. Niektóre osoby potrzebują na zaśnięcie nawet parę godzin.

Przyczyny braku snu

Niewystarczająca ilość snu może wynikać z stylu życia oraz przepracowania. Osoby pracujące długo i zajmujące się wymagającymi zajęciami często mają problem z niedoborem snu. Prowadzenie trybu życia z ograniczoną ilością niesie ze sobą poważne konsekwencje dla ludzkiego zdrowia. Najczęstszym zaburzenie snu jest bezsenność, a więc ogólne pogorszenia jakości snu, za wczesna budzenie się, przerywany sen, kłopoty z zasypianiem. Wśród przyczyn bezsenności wymienia się:

  • intensywny stres
  • zaburzenia neurologiczne
  • dolegliwości chorobowe (np. nocne oddawanie moczu)
  • bóle reumatyczne
  • przyjmowanie leków oraz środków psychoaktywnych
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe albo wątroby
  • zaburzenia o podłożu psychologicznym (stany lękowe, depresja)
  • obturacyjny bezdech senny

Skutki braku snu

Sen jest niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu i nie należy go bagatelizować. Pełna regeneracja wpływa korzystnie na wszelkie systemy, dzięki niej można wydłużyć swoje życie. Jak działa zbyt mała dawka snu na ciało?

Sklep Vitalaire - aparat i maska CPAP

Złe samopoczucie

Osoby zmagające się z zaburzeniami snu cierpią zwłaszcza z powodu słabego samopoczucia. Po nieprzespanej nocy chory czują się śpiący słaby, zmęczony. Nie jest on w stanie być aktywnym w ciągu dnia, jego wydajność w pracy maleje. Jeśli więc obniżenie nastroju przez zaburzenia snu trwa już długo, należy zgłosić się do lekarza, który postawi diagnozę i wprowadzi odpowiednią terapię, która poprawi jakość snu, a co za tym polepszy samopoczucie.

Nadwaga oraz otyłość

Przeprowadzone badania wykazały widoczny związek pomiędzy krótkim snem, jego słabą jakością oraz ryzykiem nadwagi, czy również cukrzycy. Do takiego zagrożenia doprowadza przede wszystkim: zmęczenie obniżające codzienną aktywność fizyczną, odczuwanie głodu czy zaburzenia hormonów. Poprzez silne odczuwanie głodu wybiera się często pokarmy wysokoenergetyczne.

Sen działa korzystnie zarówno dla osób aktywnych sportowo, kulturystów, jak i wszystkich innych. Jego niedosyt wywołuje kompensowanie energetyczne, przyczynia się oczywiście do nadwagi. W przypadku niewyspania się człowiek potrzebuje energii, przez co spożywane są pokarmy w sporej ilości, dostarczające dużą ilość kalorii.

Zmniejszona odporność organizmu

Brak wystarczającej regeneracji organizmu w ciągu dnu sprawia, że człowiek staje się coraz słabszy. Nie jest więc on w stanie działać odpowiednio, tak samo jakby był niedożywiony czy też wyziębiony. Sen stanowi pożywkę dla ciała i umysłu, jest też niezbędny dla układu odpornościowemu. Jego niewystarczająca ilość zwiększa ryzyko infekcji.

Zaburzenia pamięci

Mózg do swojego działania wymaga czasowego resetu raz na dobę. Za pomocą snu porządkowany jest system nerwowy, dzięki czemu po wyspanej nocy można rozpocząć prawidłowe działanie w kolejnym dniu. Jeśli pojawią się zaburzenia snu wówczas można mieć kłopoty z pamięcią.

Diagnoza zaburzeń snu

Aby móc zdiagnozować dane zaburzenie snu niezbędne jest wykonanie badania polisomnograficznego. Polisomnografia jest to badanie, dzięki któremu można wykryć rodzaj zaburzenia snu.

Sklep Vitalaire - CPAP - maski, aparaty i akcesoria

Za jej pomocą możliwe jest między innymi wykrycie groźnego dla zdrowia bezdechu sennego. Polisomnografia analizuje poszczególne stadia snu, poziom tlenu we krwi, wzorzec oddychania reakcje fizjologiczne organizmu na bezdechy czy też czynność serca. W jej skład wchodzą takie badania jak:

  • EEG, czyli elektroencefalografia- na głowie pacjenta umieszcza się elektrody, których celem jest analiza bioelektrycznej czynności mózgu
  • EKG, czyli elektrokardiografia- do klatki piersiowej pacjenta podpięte są elektrody, które mają na celu ocenić aktywność elektryczną serca
  • EOG, czyli elektrookulografia- elektrody zlokalizowane są przy czach pacjenta, pozwala na zbadanie zmian prądów czynnościowych tworzących się podczas ruchów gałki ocznej oraz po działaniu błysków świetlnych
  • EMG, czyli elektromiografia- elektrody umieszcza się na ciele pacjenta, aby cenić funkcję mięśni oraz nerwów

Leczenie zaburzeń snu

Nie istnieje jedno rozwiązanie, które okaże się skuteczne we wszystkich przypadkach. Każdy problem ze snem powinien być więc rozpatrywany indywidualne. Aby móc wyeliminować swoje problemy ze snem najważniejsze jest postawienie przez lekarza trafnej diagnozy, rozpocząć leczenie i cały czas monitorowanie postępów przez lekarza. Znane są jednak pewne metody leczenia.

Farmakoterapia

Najczęściej stosowanym sposobem leczenia zaburzeń snu jest farmakoterapia. Nie tyczy się ona oczywiście bezdechu sennego. Lekarz może zalecić stosowanie różnych leków, w zależności od rodzaju i wielkości problemu.

W przypadku bezsenności specjalista zaleca do przyjmowania środki określane jako nasenne, dzięki którym pacjent będzie mógł szybciej rozpocząć proces snu. Jeśli chodzi o narkolepsję, zalecaną są preparatu pobudzające, które zmniejszą objawy bezsenności w ciągu dnia. W tym schorzeniu stosuje się także leki przeciwdepresyjne, które zniwelują pozostałe objawy narkolepsji, a więc: halucynacje hipnogeniczne, paraliż nasenny, katapleksję. Ruchy kończyn zazwyczaj nie są leczone, chyba że oprócz nich pojawiają się także inne uciążliwe zaburzenia.

W przypadku zaburzeń REM specjalista przepisuje pacjentowi leki takie jak Clonazepam, który wykazuje się wysoką skutecznością, pozostałe leki używane są do kontrolowania zaburzenia. Dostępne są także środki opracowane do leczenia RLS, czyli zespołu niespokojnych nóg. Wraz z przyjmowaniem innych środków znacznie zmniejszają objawy RLS. Pacjenci lunatykujący ciągu nocy stosują środki antydepresyjne i uspokajające, które sprawdzają się w procesie leczenia tej przypadłości.

Domowe metody- relaksacja, medytacja oraz ćwiczenia

Objawy niektórych zaburzeń snu można zmniejszyć, wykorzystując do tego proste techniki relaksacyjne. Skuteczna okazuje się joga czy medytacja. Jakość snu zwiększa się widocznie, dzięki wysiłkowi fizycznemu. Ważne jest także zmniejszenie stresu w życiu, znalezienie odpowiedniej ilości czasu na wypoczynek i relaks. 

W przypadku potęgujących się i coraz częściej występujących problemów ze snem należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu. Może on w razie potrzeby skierować pacjenta do kolejnego specjalisty. Lekarz przeprowadzi dokładny wywiad, wykona badania niezbędne do postawienia diagnozy, po czym wdrąży leczenie.