Mimo iż COVID-19 (okreslany również jako  SARS–CoV–2) towarzyszy nam już od 2 lat, panika wywołana pandemią wcale nie traci na swej aktualności. Kolejne mutacje tego wirusa sprawiają, że pojawia się coraz więcej pytań na temat tego, czy aparaty CPAP mogą być wykorzystywane w szpitalach jako sprzęt do wentylacji mechanicznej? Jak ich stosowanie wpływa na bezpieczeństwo chorych?

Nieinwazyjne metody wentylacji mechanicznej a niewydolność oddechowa

Inwazyjne metody wentylacji (ang. invasive ventilation) swoimi początkami sięgają innej sławnej epidemii. Mowa o poliomyelitis, która w 1952 r. dotknęła mieszkańców Danii. Jak się również wtedy okazało, metodą mechanicznej wentylacji można było leczyć inne choroby związane z niewydolnością orzechową. Niestety również wyszło na jaw, że stosowana w trakcie leczenia rurka intubacyjna lub tracheostomijna w rzeczywistości zwiększa podatność układu oddechowego na inne infekcje.

Dlatego też wkrótce potem pojawiły się inne sposoby wentylacji dróg oddechowych. Pierwszeństwo zyskała wentylacja nieinwazyjna (ang. non-invasive ventilationw skrócie NIV), która opiera się na zastosowaniu maski twarzowej, nosowej lub samego ustniki. Obecnie jest ona powszechnie stosowana w szpitalach, na oddziałach intensywnej terapii. Używają jej również kliniki anestezjologii, a nawet i pacjenci – we własnych domach. W szpitalnych ten sposób wentylacji zwykle wykorzystuje się, gdy pacjent wymaga wspomagania oddychania przez kilka dni. Bywa tak m.in. w obliczu:

  • Zapalenia płuc u chorego z ograniczonymi rezerwami oddechowymi;
  • Ciężkich urazów płuc;
  • Obrzęku płuc;
  • Podczas odzwyczajania chorego od stosowania respiratora.

To właśnie w tych przypadkach intubacja pacjenta, czy wentylacja inwazyjna mogłyby stać się przyczyną wielu powikłań zdrowotnych. Z tego też względu w przeciwieństwie do wentylacji inwazyjnej, NIV bardzo często stosuje się w trakcie leczenia ostrej niewydolności oddechowej. Poleca się ją również stosować u chorych, u których nie doszło jeszcze do załamania się własnej wentylacji.

Wentylacja nieinwazyjna – zalety

Poza ograniczeniem ryzyka występowania infekcji , Stosowanie NIV pozwala m.in. na zmniejszenie objawów zmęczenia. Dzięki tej aparaturze mięśnie oddechowe pacjenta mogą odpocząć. W połączeniu z PEEP, czyli dodatnim ciśnieniem końcowo-wydechowym (ang. positive end expiratory pressureaparat ten potrafi zmniejszyć ogniska niedodmy oraz może prowadzić do zwiększenia pojemności życiowej płuc. Oddech pacjenta staje się głębszy, co pozwala pacjentowi na skuteczniejszy odruch kaszlowy. To z kolei minimalizuje ryzyko załamania się wentylacji. Ogromną zaletą jest również sposób działania aparatów NIV, które po minimum kilkudziesięciu minutach stosowania, zachęcają pacjentów do samodzielnego oddychania.

Sklep Vitalaire - wspomagamy leczenie bezdechu sennego

NIV a maska

Do wentylacji dróg oddechowych chorego stosuje się specjalne maski, które są ogólnodostępne. można je nabyć w dobrych aptekach oraz sklepach z wyposażeniem medycznym. Mogą to być:

  • Maski twarzowe – obejmują nos i usta pacjenta. Polecane osobom, które mają nieszczelne przewody nosowe;
  • Maski nosowe – obejmują wyłącznie nos, dzięki czemu pozwalają one pacjentom na mówienie i odkrztuszanie. Polecane zwłaszcza osobom, które nie posiadają uzębienia.

Niezależnie od wybranego rodzaju maski, powinna ona zostać wyposażona w miękki mankiet, który automatycznie dostosuje się do kształtu twarzy chorego. Takie połączenie uchroni przed powstawaniem nieszczelności. Dobrze jest także posiadać kilka rodzajów masek I używać ich naprzemiennie. Pozwoli to uchronić pacjenta przed powstawaniem na jego twarzy odleżyn. dzięki temu lepiej będzie on tolerować wentylację nieinwazyjną. Warto również pamiętać o tym, że w przypadku chorych, u których wentylacja mechaniczna jest stosowana przez dłuższy czas, konieczne może okazać się zaprojektowanie maski dostosowanej do indywidualnych rysów twarzy chorego.

Metody wentylacji nieinwazyjnej

W trakcie wentylacji nieinwazyjnej stosuje się:

  • Wentylację objętościowo–zmienną CMV (ang. continuous mandatory ventilation);
  • Wentylację PSV ze wspomaganiem ciśnieniowym (ang. pressure support ventilation);
  • Dwuetapową wentylację z dodatnim ciśnieniem BiPAP (ang. biphasic positive airway pressure);
  • Aparaty CPAP (ang. continuous positive airway pressure).

Sklep Vitalaire - tu kupisz wszystko co potrzebne w leczeniu bezdechu sennego

O tych ostatnich opowiemy poniżej.

Czym są aparaty CPAP?

Aparaty CPAP (ang. continuous positive airway pressure), czyli aparaty zapewniające  "ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych" to jedna z funkcji wspomagania wentylacji u osób, które cierpią np. na bezdech senny. Stosowany w trakcie snu aparat zapobiega również zapadaniu płuc. Pracujące pod stałym ciśnieniem urządzenie pobiera powietrze, a następnie dostarcza za pomocą maski do pacjenta. Poza maską aparaty CPAP posiadają również rurkę, która łączy maskę z urządzeniem oraz silnik. Jego zadaniem jest dostarczaniem do maszyny pod ciśnieniem powietrza. Ponadto niektóre z nich posiadają dodatkowe funkcje jak np. podgrzewane nawilżacze. Taki aparat delikatnie nawilża powietrze, które w trakcie wdechu jest dostarczane pacjentowi.

APAP – co to jest?

Czasem można się spotkać również z nazwą APAP, która oznacza automatyczne CPAP. Dzięki temu ich stosowanie jest jeszcze łatwiejsze i sprawia, że pacjent nie wymaga obecności lekarza.

Wpływ CPAP na zdrowie pacjenta

Aparaty CPAP stosuje się głównie u osób, które zmagają się z przypadłościami takimi jak bezdech senny oraz w przypadku niewydolności oddechowej. Można je z powodzeniem stosować także u chorych z astmą i POChP. Urządzenie te posiada również wiele zalet. Do najważniejszych z nich należy m.in. to, że drogi oddechowe pacjenta pozostają otwarte. Na tym jednak jeszcze nie koniec. Stosowanie aparatu zapobiega chrapaniu, które powoduje dyskomfort. Tym samym korzystnie wpływa on również na poprawę jakość snu. Separatory te redukują również objawy związane z bezdechem sennym. Mowa tu m.in. o uczuciu chronicznego zmęczenia, jamie towarzyszy chorym podczas dnia. Dodatkowo aparaty te zapobiegają również wysokiemu ciśnieniu krwi. Z kolei u osób z niewydolnością oddechową stosowanie CPAP poprawia funkcjonowanie układu krążenia oraz wymianę gazową. Należy jednak podkreślić, że utrzymywane z jego pomocą stałe dodatnie ciśnienie w układzie oddechowym nie jest metodą wentylacji mechanicznej

Bezdech senny to poważna choroba. Zapisz się na diagnostykę.

Bezdech senny a COVID-19

Na chwilę obecną nie dysponujemy żadnymi dowodami na to, że pacjenci z bezdechem są w szczególny sposób narażone na COVID-19. Niestety jednak istnieje wysokie ryzyko, że osoby z bezdechem, które złapały tego wirusa – mogą cierpieć na poważne powikłania. Dlaczego? Jest tak, ponieważ u wielu osób z bezdechem (zwłaszcza u panów z grupy 45+), często występują również zaburzenia metaboliczne oraz choroby współistniejące, np. związane z pracą układu oddechowego lub krążenia. Co więcej, to właśnie te same czynniki zwiększają ryzyko powikłań, które mogą wystąpić u pacjentów z COVID-19. Największe prawdopodobieństwo ich występowania dotyczy osób, które nie leczą bezdechu. Choroba ta upośledza bowiem układ odpornościowy, a to właśnie on jest niezbędny do zwalczenia infekcji wirusowej. Regularnie stosowany aparat CPAP jest jednak w stanie zniwelować ryzyko występowania tych powikłań praktycznie do zera. 

Jak w obliczu koronawirusa należy dbać o aparat CPAP?

Z powodu koronawirusa wiele osób zastanawia się nad tym, jak dbać o aparat CPAP i czy należy go dezynfekować? Okazuje się jednak, że aparatura ta nie wymaga żadnych dodatkowych czynności higienicznych. Warto jednak zwrócić uwagę na to, czy w maszynie znajduje się nowy filtr. Najlepiej by był on antyalergiczny. W trakcie jego stosowania warto również zastosować się do standardowych zaleceń. Oznacza to, że codziennie trzeba myć akcesoria takie jak poduszka. Każdego dnia powinno się również wymieniać wodę w nawilżaczu. Z kolei maskę wystarczy myć raz w tygodniu, a rurę – raz na 2 tygodnie. W trakcie tych czynności najlepiej będzie używać specjalnie dedykowanej do tego chemii lub ewentualnie zastosować roztwór wody z mydłem, co w zupełności wystarczy w domowych warunkach. Warto również pamiętać o tym, że mycie silikonu spirytusem prędzej czy później go uszkodzi.

Aparaty Cpap w dobrej cenie - pomoc w obsłudze

Czy aparat CPAP może zastąpić respirator?

Odpowiedź na to pytanie brzmi: nie. Wynika to bowiem z faktu, iż CPAP i respirator to dwa zupełnie różne urządzenia. Różnica pomiędzy nimi polega na tym, że CPAP jedynie podnosi ciśnienie w drogach oddechowych, przez co można go zastosować jedynie na świadomych pacjentach. Z kolei respirator "oddycha" za pacjenta, przez co używa się go najczęściej na osobach, które wprowadzono w śpiączkę farmakologiczną. Warto jednak wspomnieć, że istnieje sprzęt, który posiada cechy respiratorówCPAP. Mowa o urządzeniach takich jak: BiPAP S/T, ASV oraz AVAPS. Używa się ich głównie przy bezdechu typu centralnego, a niektóre z nich potrafią nawet samodzielnie zainicjować oddech. W dalszym ciągu nie mogą one jednak działać zupełnie niezależnie od oddechu pacjenta. Nie są one bowiem w stanie wyręczyć układ oddechowy w jego pracy. Warto jednak zaznaczyć, że respiratory mogą za to posłużyć przy terapii PAP. W praktyce oznacza to więc, że respirator może zastąpić dowolny CPAP, ale niestety nie działa to w druga stronę.

Czy CPAP przydaje się w terapii COVID-19?

Wbrew pozorom urządzenie to jest bardzo przydatne w leczeniu chorych na koronawirusa, co w swoich zaleceniach podkreśliło nawet WHO. Co prawda CPAP nigdy nie będzie w stanie zastąpić respiratora, ale może on znacznie poprawić stan zdrowia pacjenta we wczesnej fazie niewydolności oddechowej. Aparatura CPAP (PEEP) przysłuży się głównie do rozszerzenia światła w drogach oddechowych pacjenta, co przywróci mu możliwość efektywnego oddychania. Dlatego też wielu lekarzy tak chętnie sięga po aparaty CPAP/BiPAP – zwiększają one bowiem sprawność tlenoterapii. Z kolei sprzęt ASV i AVAPS jest w stanie skutecznie zmniejszyć wysiłek oddechowy osoby chorego. Warto jednak pamiętać o tym, że terapia PEEP oraz wentylacja wymagają stałych konsultacji z doświadczonym w ich obsłudze lekarzem specjalistą. Stosowanie go bez nadzoru lekarza może doprowadzić do uszkodzenia tkanki płuc.